Κεκρυμμένος ἦχος «Άξιον Εστίν»

Έρευνα – κείμενα – εκτέλεση: Νίκος Ανδρίκος

Ισοκράτες:

• Γιώργος Καμάτσος
• Ηλίας Κυρατσούς
• Χρήστος Ζέζας
• Νίκος Σαγωνάς
• Μιχάλης Βελεγράκης
• Στέλιος Ντεβές

Ηχογράφηση – Μίξη – Mastering: Αλέξανδρος Σπάθης, Νίκος Παραουλάκης

Α΄Δίσκος

1. Παναγιώτη Κηλτζανίδου – Οκτάηχον
2. Νεκταρίου Βλάχου – Ήχος α΄
3. Δημητρίου Κουτσαρδάκη – Ήχος α΄ "Το Διασκεδαστικον"
4. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος α΄ εκ του ΚΕ
5. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος β΄
6. Πέτρου Φιλανθίδου – Ήχος β΄ (δευτερόπρωτος)
7. Μιχαήλ Μισαηλίδης – Ήχος δ΄ λέγετος
8. Παναγιώτη Κηλτζανίδου – Ήχος δ΄
9. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος δ΄
10. Γεωργίου Σαρανταεκκλησσιώτου – Ήχος πλ. α΄
11. Εκ του Βλαχικού – Ήχος πλ α΄
12. Παναγιώτου Κηλτζανίδου – Ήχος πλ. α΄
13. Ανώνυμος – Ήχος πλ. α΄, με ατζέμι

Β΄Δίσκος

1. Ανώνυμος – Ήχος πλ. β΄
2. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος πλ. β΄
3. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος πλ. β΄ (ζιργκιουλέ χιτζάζ)
4. Παναγιώτου Κηλτζανίδου – Ήχος βαρύς χρωματικός
5. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος βαρύς (τετράφωνος ήτοι πεστενιγκιάρι)
6. Νικολάου Σμύρνης – Ήχος βαρύς
7. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος γ΄
8. Μισαήλ Μισαηλίδου – Ήχος βαρύς μικτός
9. Χαραλάμπους Παπανικολάου – Ήχος βαρύς
10. Χαραλάμπους Παπανικολάου – Ήχος πλ. δ΄ Νη
11. Γερασίμου Κενελλίδου – Ήχος πλ. δ΄
12. Δημητρίου Κουτσαρδάκη – Ήχος πλ. δ΄, (νεχαβέντ)
13. Νεκταρίου Βλάχου – Ήχος πλ. δ΄ (μικτός)
14. Χριστοδούλου Κεσσανιέως – Ήχος πλ. δ΄
15. Τριανταφύλλου Γεωργιάδου – Ήχος πλ. δ΄
16. Τριανταφύλλου Γεωργιάδου – Ήχος πλ. δ΄
17. Κωνσταντίνου Ψάχου – Ήχος πλ. δ΄ (χρωματικός)

Ηχογράφηση:

Αλέξανδρος Σπάθης (Studio Εργαστηριου Εικόνας, Ήχου και Πολιτιστικής Αναπαράστασης του Τμήματος Πολισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Νίκος Παραουλάκης (Studio K65)

Μίξη – Mastering:

Νίκος Παραουλάκης

Ισοκράτες:

• Γιώργος Καμάτσος
• Ηλίας Κυρατσούς
• Χρήστος Ζέζας
• Νίκος Σαγωνάς
• Μιχάλης Βελεγράκης
• Στέλιος Ντεβές

Παραγωγή: Απαρχή

Έτος έκδοσης: Αθήνα 2025

Το «Άξιον εστίν», γνωστό και ως Μέγα Μεγαλυνάριον, αποτέλεσε κατά τον 19ο αιώνα ένα από τα πλέον πρόσφορα πεδία μελοποιητικής δημιουργίας στην εκκλησιαστική μουσική. Η μεγάλη διάδοση του κειμένου και η λειτουργική του σημασία οδήγησαν σε πλήθος συνθέσεων, οι οποίες καταγράφονται τόσο σε χειρόγραφες όσο και σε έντυπες μουσικές συλλογές της εποχής.

Οι συνθέτες που δραστηριοποιήθηκαν στο πατριαρχικό περιβάλλον της Κωνσταντινούπολης αλλά και σε άλλα μουσικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανέπτυξαν μια ιδιαίτερα δημιουργική σχέση με το ευρύτερο μουσικό περιβάλλον της εποχής. Μέσα από αυτή την επαφή διαμορφώθηκε μια υβριδική συνθετική μορφή, όπου η εκκλησιαστική μουσική συνομιλεί με στοιχεία της λόγιας οθωμανικής μουσικής και με το τροπικό σύστημα των μακάμ.

Η μελοποιητική αυτή τάση οδηγεί σε μια ιδιαίτερα εκλεπτυσμένη μουσική γλώσσα, με πλούσιο φρασεολόγιο, έντονα μελισματικό χαρακτήρα και μεγάλη ποικιλία τροπικών φαινομένων.

Το παρόν διπλό άλμπουμ συγκεντρώνει επιλεγμένες μελοποιήσεις του «Άξιον εστίν» από σημαντικούς εκκλησιαστικούς συνθέτες του 19ου αιώνα. Τα έργα προέρχονται από συνθέτες της πατριαρχικής παράδοσης αλλά και από δημιουργούς που δραστηριοποιήθηκαν σε διαφορετικά μουσικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αποτυπώνοντας την ευρεία γεωγραφική και αισθητική διάσταση της μελοποιητικής αυτής παραγωγής.

Η επιλογή των έργων βασίστηκε κυρίως στο μουσικολογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, ιδίως ως προς την τροπική τους σύσταση και την ιδιαίτερη μελωδική τους ανάπτυξη. Μέσα από τις συνθέσεις αυτές αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο η εκκλησιαστική μουσική του 19ου αιώνα διευρύνει τα εκφραστικά της όρια, ενσωματώνοντας στοιχεία από το ευρύτερο μουσικό περιβάλλον της εποχής.

Η ερμηνεία των έργων αυτών απαιτεί εξοικείωση τόσο με την εκκλησιαστική μουσική παράδοση όσο και με το τροπικό ιδίωμα της λόγιας οθωμανικής μουσικής, καθώς τα μέλη χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό μελωδικής εκλέπτυνσης, ποικιλία τροπικών φαινομένων και ιδιαίτερα απαιτητική φωνητική έκταση.